Przejdź do głównej treści
Produkty w koszyku: 0. Zobacz szczegóły

Kalkulator słońca

Kalkulator słońca

Ile światła dostajesz przez cały rok?

W czerwcu wystarczy 15 minut na balkonie, żeby oczy dostały więcej światła, niż potrzebują. W grudniu kwadrans na dworze daje im zaledwie ułamek tej dawki. Różnica jest tak duża, że trudno ją sobie wyobrazić, dlatego ją policzyliśmy.

Ustaw miejsce, czas na zewnątrz i pogodę, a wykres pokaże, jak zmienia się Twoja dawka światła dzień po dniu, od lata do wiosny, i w których tygodniach zaczyna jej brakować.

Twoja dawka światła w ciągu roku

Latem słońce daje światła z zapasem, zimą mniej, niż potrzebujesz. Wykres pokazuje, ile światła dziennego łapiesz w kolejnych dniach roku: im wyżej pomarańczowa linia, tym więcej go dostajesz, a szary obszar to dni, w których go brakuje. Sprawdź, czym możesz je uzupełnić. Przeczytaj artykuł

Jak czytać wykres

Co widać na wykresie

  • Pomarańczowa krzywa to dawka światła, którą łapiesz na dworze w kolejne dni roku od czerwca do maja: latem jest jej dużo, zimą mało. Dawkę liczymy w luksogodzinach (lx·h), czyli jasność razy czas, a na osi pokazujemy ją jako procent zalecanej dawki.
  • Przerywana linia to zalecana dzienna dawka 5 000 lx·h. Szary obszar pod nią to niedobór: tyle brakuje do dawki.
  • Oś pionowa jest logarytmiczna (od 12,5% do 800% dawki, linie co 25, 50, 100, 200 i 400%): każda linia wyżej to dwa razy więcej światła, dzięki czemu zimowe różnice są tak samo czytelne jak letnie.
  • Kropka to dzisiejszy dzień z jego dawką. Po najechaniu na wykres albo dotknięciu go widać dawkę dowolnego dnia.
  • W panelu obok wybierasz miejsce, czas na zewnątrz i zachmurzenie dla całego roku: pełne, lekkie (przeciętne) albo bez chmur.
  • „Dodatkowe światło” dokłada lampę, okulary albo zwykłe światło wnętrza: domu lub biura. Na wykresie to złote pasmo nad krzywą słońca, najszersze zimą. „Przywróć domyślne” cofa wszystkie zmiany.

Jak to liczymy

  • Wysokość słońca nad horyzontem bierzemy z klasycznej astronomii pozycyjnej: z szerokości geograficznej wybranego miasta albo Twojej okolicy (z przeglądarki, zaokrąglonej do ok. 10 km) i z dnia roku, który wyznacza nachylenie słońca; każdy dzień przeliczamy co 15 minut od wschodu do zachodu.
  • Z wysokości słońca liczymy, ile światła dociera do ziemi każdego dnia roku, a wybrane zachmurzenie mówi, ile z niego zabierają chmury.
  • Czyste niebo liczymy wzorem Haurwitza (1945), znanym z meteorologii i fotowoltaiki, a chmury wzorem Kastena i Czeplaka (1980): pełne zachmurzenie zostawia ok. 25% światła.
  • Do oka dociera tylko część tego światła: przyjmujemy 30%.
  • Dzienna dawka to 5 000 lx·h, czyli tyle, co 30 minut przy lampie 10 000 lx. Czego nie da słońce, dopełni lampa albo okulary.
  • Pełną dawkę daje 30 minut przy lampie albo 20 minut w okularach, połowa tego czasu daje pół dawki. Dom lub biuro to 8 godzin przy ok. 125 lx przy oku (przy biurku 500 lx, w głębi pokoju i wieczorem dużo mniej): jedna piąta dawki.

Pamiętaj - ten wykres, choć zgodny z aktualną wiedzą o roli światła w życiu człowieka, jest tylko naszą próbą zobrazowania tematu: wynik to przybliżony szacunek, a nie porada medyczna. Położenie z przeglądarki (po wyborze „Moja lokalizacja”) zostaje w niej i służy tylko do policzenia wysokości słońca.

Pamiętaj - ten wykres, choć zgodny z aktualną wiedzą o roli światła w życiu człowieka, jest tylko naszą próbą zobrazowania tematu: wynik to przybliżony szacunek, a nie porada medyczna. Położenie z przeglądarki (po wyborze „Moja lokalizacja”) zostaje w niej i służy tylko do policzenia wysokości słońca.

Miejsce

min
Niebo
Dodatkowe światło
Szacunek , liczony z wysokości słońca i wybranego zachmurzenia. To ilustracja tematu, nie zalecenie specjalisty.

    Niskie zimowe słońce prześwituje przez ośnieżone drzewa nad zaśnieżoną polaną
    Zimą słońce stoi tak nisko, że nawet w pogodne południe daje kilka razy mniej światła niż latem. (Pascal Debrunner / Unsplash)

    Co pokazuje wykres

    Pomarańczowa krzywa to światło, które łapiesz na dworze w kolejne dni roku. Zaczyna się w czerwcu, kiedy jest go najwięcej, schodzi w dół przez jesień, dotyka dna w okolicach przesilenia zimowego i wraca do góry wiosną. Każdy jej punkt to jeden dzień i jego dawka światła, czyli jasność pomnożona przez czas, liczona w luksogodzinach.

    Przerywana linia to zalecana dzienna dawka: 5 000 luksogodzin. Tyle daje na przykład pół godziny przy lampie o natężeniu 10 000 luksów. Wszystko, co spada pod tę linię, to niedobór, a szary obszar między krzywą a linią pokazuje, ile go jest. Pod wykresem kalkulator zbiera to w jedną liczbę: przez ile tygodni w roku światła jest za mało.

    Oś pionowa ma skalę logarytmiczną: każda kolejna linia oznacza dwa razy więcej światła. Dzięki temu zimowe dni, w których różnice idą w setki luksogodzin, są tak samo czytelne jak letnie, kiedy idą w dziesiątki tysięcy. Najedź na wykres albo dotknij go palcem, a zobaczysz dawkę dowolnego dnia.

    W pochmurny grudniowy dzień godzina na dworze potrafi dać mniej światła niż kwadrans przy lampie.

    Pogoda i czas na zewnątrz

    Najwięcej zmienia czas, jaki spędzasz na dworze. Suwak w panelu obok wykresu przesuwa całą krzywą w górę albo w dół: dwa razy dłuższy spacer to dwa razy więcej światła każdego dnia. Wybór miejsca decyduje o tym, jak wysoko wspina się słońce. Im dalej na północ, tym niżej stoi zimą i tym krócej świeci.

    Kobieta na spacerze ośnieżoną ulicą wśród oszronionych drzew
    Codzienny spacer to najprostszy sposób na więcej światła, także zimą. (Genessa Panainte / Unsplash)

    Pogodę wybierasz dla całego roku: pełne zachmurzenie, lekkie, czyli przeciętne dla naszego klimatu, albo bezchmurne niebo. Polska jesień i zima to w większości dni pochmurne, więc wariant przeciętny jest najbliżej tego, czego naprawdę doświadczasz, a pełne zachmurzenie pokazuje gorszy scenariusz.

    Jak to liczymy

    Punktem wyjścia jest wysokość słońca nad horyzontem. Wyznaczamy ją metodami klasycznej astronomii z szerokości geograficznej wybranego miasta albo Twojej okolicy i z dnia roku, który mówi, jak bardzo Ziemia jest akurat nachylona do słońca. Każdy dzień przeliczamy co 15 minut, od wschodu do zachodu.

    Z wysokości słońca wynika, ile światła dociera do ziemi. Dla czystego nieba korzystamy ze wzoru Haurwitza z 1945 roku, znanego w meteorologii i przy projektowaniu instalacji fotowoltaicznych. Wpływ chmur liczymy wzorem Kastena i Czeplaka z 1980 roku: przy pełnym zachmurzeniu do ziemi dociera mniej więcej jedna czwarta światła.

    Gruba warstwa ciemnych chmur nad miastem, przez szczeliny przebijają promienie słońca
    Gruba warstwa chmur zatrzymuje około trzech czwartych światła słonecznego. (David Pineda / Unsplash)

    Nie całe to światło trafia do oczu. Patrzymy przed siebie, a nie w niebo, więc przyjmujemy, że do oka dociera około 30% światła padającego na ziemię. Z tego powstaje dzienna dawka, którą porównujemy z zalecanymi 5 000 luksogodzin.

    Lampa, okulary i światło w domu

    Gdy słońce nie wystarcza, można je uzupełnić. Opcja „Dodatkowe światło” dokłada do wykresu wybrane źródło, a kalkulator rysuje je jako złote pasmo nad krzywą słońca. Jest najszersze zimą, bo wtedy dodatkowe światło znaczy najwięcej.

    Pełną dzienną dawkę daje pół godziny przy lampie 10 000 luksów albo 20 minut w okularach do światłoterapii. Połowa tego czasu to połowa dawki. Zwykłe oświetlenie w domu czy w biurze wypada skromniej, niż się wydaje: osiem godzin przy około 125 luksach przy oku daje jedną piątą dawki. Przy samym biurku bywa jaśniej, ale w głębi pokoju i wieczorem jest dużo ciemniej.

    Starszy mężczyzna z kubkiem przy biurku pod oknem, obok świeci lampa do światłoterapii, za oknem pada śnieg
    Nawet przy oknie w domu jest kilkadziesiąt razy ciemniej niż na dworze w pochmurny dzień, dlatego zimą warto dołożyć lampę.

    Pod wykresem kalkulator podpowiada urządzenia pasujące do wybranego źródła. Jeśli przy Twoich ustawieniach niedobór znika, wiesz już, ile czasu dziennie wystarczy.

    Na czym się opieramy

    Kalkulator jest zgodny z aktualną wiedzą o roli światła w życiu człowieka, ale pozostaje naszą próbą zobrazowania tematu: wynik to przybliżony szacunek, a nie porada medyczna. Położenie z przeglądarki, jeśli wybierzesz „Moja lokalizację”, zostaje w niej, jest zaokrąglone do około 10 km i służy tylko do policzenia wysokości słońca. Ikony pogody pochodzą z pakietu Weather serwisu Flaticon.